لوپوس؛ بیماری هزار چهره

داخلی

 

لوپوس یا SLE یک بیماری خود ایمن است که در آن سیستم ایمنی به اشتباه اندام‌های خودی را مورد حمله قرار می‌دهد و پیامد آن التهاب وآسیب‌های وسیع بافتی است. این بیماری مفاصل، پوست، مغز، ریه‌ها، کلیه‌ها و عروق را تحت تأثیر قرارداده و شدت آن از حالت خفیف تا مرحله وخیم متغیر است.

سپری کردن دوره درمانی مؤثر و برخوردار بودن از سبک زندگی صحیح، به افزایش کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به لوپوس کمک قابل‌توجهی می‌کند. این بیماری بیشتر در زنان بروز می‌کند و شیوع بیماری در زنان نسبت به مردان ۹ به ۱ است. شدت بروز لوپوس در زنان از ۱۵ تا ۴۴ سالگی و در مردان از ۴۵ تا ۶۰ سالگی است.

لوپوس؛ بیماری هزار چهره

علت بیماری لوپوس چیست؟

بر اساس مطالعات علمی، به‌طور تقریبی از هر ۱۰۰ هزار نفر در ایران ۴۰ نفر مبتلا به لوپوس هستند. علت دقیق این بیماری تاکنون ناشناخته مانده است و به دلیل پیچیده بودن و تأثیر عوامل مختلف در بروز آن، به بیماری هزارچهره نیز معروف است. شواهد کلی نشان‌گر تأثیر عوامل ژنتیکی، محیطی و هورمونی در بروز این بیماری است. اگر فرد در کروموزوم‌های خود زمینه ژنتیکی را داشته باشد برخی عوامل محیطی همانند قرارگیری زیاد در معرض نور آفتاب بروز بیماری را تسریع می‌کنند. سابقه خانوادگی در ۴ درصد از بیماران مبتلا به لوپوس دیده می‌شود که نشان‌دهنده تأثیر عوامل ژنتیکی در بروز بیماری است.

علائم و نشانه‌های لوپوس چیست؟

افراد مبتلا به SLE علائم متفاوت و مختلفی بروز می‌دهند که بستگی به شدت و مرحله بیماری دارد. عدم دسترسی به مراقبت‌های درمانی، تشخیص دیرهنگام، درمان‌های نه چندان مؤثر، و پیروی نکردن از رژیم‌های درمانی سبب تشدید علائم لوپوس می‌شود. شایع‌ترین علائم لوپوس به شرح زیر است:

  • علائم عمومی بدن: تب، خستگی، کاهش وزن، بی‌اشتهایی عصبی
  • علامت‌های اسکلتی- عضلانی: آرتریت گذرا، درد و تورم در مفاصل
  • علائم پوستی- مخاطی: بثورات پروانه‌ای بر روی صورت، حساسیت به نور، ریزش مو، زخم دهانی، لکه‌های قرمز
  • علائم کلیوی: دفع پروتئین و گلبول‌های قرمز در ادرار
  • نشانه‌های عصبی- روانی: تشنج و سایکوز
  • علائم قلبی: التهاب بافت پوششی اطراف قلب

علائم بیماری لوپوس

چرا زنان بیش از مردان به لوپوس مبتلا می‌شوند؟

بیماری لوپوس در سن باروری زنان یعنی از ۱۵ تا ۴۵ سالگی به دلیل تغییرات هورمونی و تحت تأثیر قرار گرفتن سیستم ایمنی بیشتر دیده می‌شود. هورمون‌های استروژنی که در سیکل طبیعی تخمدان و فولیکول‌ها نقش دارند می‌توانند یکی از عوامل محرک این بیماری باشد. علاوه بر این، افرادی که دارای سیستم ایمنی ضعیف و پیش‌زمینه ژنتیکی باشند بیشتر در معرض بیماری قرار می‌گیرند.

آیا لوپوس برای زنان باردار مخاطره‌آمیز است؟

اگرچه بارداری در زنان مبتلا به لوپوس در دسته حاملگی‌های پرخطر دسته‌بندی‌شده است اما علائم لوپوس در کمتر از ۵۰ درصد زنان باردار بروز می‌یابد و این افراد می‌توانند باردار شده و فرزندان سالمی به دنیا آورند. لوپوس از فردی به فرد دیگر سرایت نمی‌کند و امکان انتقال از طریق جنسی نیز ندارد. خوشبختانه در بیشتر موارد علائمی گذرا نظیر درد عضلانی، درد مفاصل و یا بثورات پوستی در بارداری بروز می‌کند که با مصرف دارو قابل‌کنترل هستند.

از مشکلات دیگری که در چنین حاملگی‌هایی وجود دارد احتمال عبور پادتن‌های مادری از طریق جفت به جنین است که سبب بروز علائمی مانند کاهش تعداد پلاکت‌های خونی و یا ایجاد بثورات پوستی در نوزاد بعد از تولد شده که خوشبختانه موقت و درمان‌پذیر است و مشکلی برای نوزاد ایجاد نمی‌کند. در موارد نادری نیز پادتن‌های مادری سبب کند شدن ضربان قلب جنین می‌شوند که با آزمایش اکوکاردیوگرافی (اکو یا سونوگرافی قلب) قابل‌تشخیص بوده و دوره درمانی توسط پزشک برای بهبود وضعیت جنین تجویز می‌شود.

درمان لوپوس به چه صورت است؟

تشخیص زودهنگام بیماری و سپری کردن دوره درمانی مؤثر، بر کاهش اثرات SLE و افزایش کیفیت زندگی تأثیر چشمگیری دارد. لوپوس می‌تواند توانایی‌های جسمی، ذهنی و اجتماعی فرد مبتلا را تحت تأثیر قرار داده و باعث افت کیفیت زندگی بیمار گردد. روند درمانی این بیماری خودایمن به علائم و شدت بیماری بستگی دارد اما رایج‌ترین داروهایی که برای درمان لوپوس مورداستفاده قرار می‌گیرند شامل موارد زیر است:

داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAID)

این دسته از داروها مثل ناپروکسن سدیم (Aleve) و ایبوپروفن برای تسکین درد، ورم و تب مورداستفاده قرار می‌گیرند. البته نوع قوی‌تر این داروها نیز بسته به شرایط بیمار تجویز می‌شوند.

داروهای ضد مالاریایی

داروهایی نظیر هیدروکسی کلروکین که به‌طور روتین برای درمان مالاریا مورداستفاده قرار می‌گیرد بر روی سیستم ایمنی تأثیرگذار بوده و قادرند علائم بالینی بیماری لوپوس را کاهش دهند.

کورتیکوآستروئیدها

پردنیزولون یکی از داروهای ضدالتهابی از گروه کورتیکوآستروئید بوده و قادر است علائم التهابی لوپوس را کاهش دهد. از دوزهای بالای متیل پردنیزولون برای کنترل علائم مرتبط با کلیه و مغز استفاده می‌شود. عوارض جانبی این داروها شامل افزایش وزن، کاهش تراکم استخوان‌ها، افزایش فشارخون، دیابت و احتمال ابتلا به بیماری‌های عفونی است.

داروهای مهارکننده سیستم ایمنی

این داروها در موارد وخیم بیماری مورداستفاده قرار می‌گیرند. این دسته از داروها مثل آزاتیوپرین، مایکوفنولات، متوترکسات و سیکلوسپورین سبب سرکوب سیستم ایمنی و کاهش حملات سیستم ایمنی به بافت‌های خودی می‌شوند. از عوارض این داروها می‌توان به احتمال بالا رفتن انواع عفونت‌های باکتریایی، آسیب‌های کبدی، کاهش باروری و افزایش احتمال سرطان اشاره نمود.

آزمایشات تشخیصی لوپوس

آزمایش CBC

در این آزمایش تمام سلول‌های خونی ازجمله گلبول‌های قرمز، سلول‌های سیستم ایمنی و پلاکت‌ها ازنظر تعداد و شکل ظاهری مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. در نتایج این آزمایش وجود آنمی در فرد همراه با کم شدن تعداد سلول‌های سفید خون و یا پلاکت‌ها می‌تواند یکی از نشانه‌های بیماری لوپوس باشد.

آزمایشات تشخیصی لوپوس

آزمایش ESR (سرعت رسوب اریتروسیتی)

این آزمایش سرعت ته‌نشین شدن گلبول‌های قرمز خون در یک بازه زمانی مشخص را نشان می‌دهد. نتایج غیر نرمال این آزمایش می‌تواند نشانه‌ای از یک بیماری سیستمیک مثل بیماری لوپوس باشد. البته نتایج این آزمایش اختصاصی نیست و صرفاً یک علامت برای مبتلا بودن به یک بیماری التهابی یا عفونی نظیر، لوپوس و یا عفونت باکتریایی است.

آزمایش‌های کبد

افزایش برخی پروتئین‌های کبدی از نشانه‌های بیماری‌های خود ایمن ازجمله لوپوس است.

آزمایش ادرار

افزایش پروتئین‌ها و گلبول‌های قرمز خون در ادرار از علائم شایع بیماری لوپوس است که در آن کلیه‌ها تحت تأثیر بیماری قرار می‌گیرند.

آزمایش ANA (آنتی‌بادی ضد هسته)

وجود آنتی‌بادی‌های ضد هسته سلولی در خون نشان از وجود یک بیماری خود ایمن است. این بیماری می‌تواند لوپوس و یا نوع دیگری از بیماری‌های خود ایمن باشد. درصورتی‌که جواب این آزمایش مثبت باشد، برای مشخص شدن دقیق نوع بیماری، پزشک آزمایش‌های تخصصی‌تری را درخواست می‌کند.

رادیوگرافی قفسه سینه

 در این روش تصاویری که از قفسه سینه به دست می‌آیند وجود التهاب و میزان گستردگی آن را در ریه‌ها نشان می‌دهند.

سبک زندگی بیماران مبتلا به لوپوس

معاینات دوره‌ای پزشکی

 انجام منظم معاینات پزشکی تا حدود بسیاری از عود مجدد بیماری و مزمن شدن علائم جلوگیری می‌کند. این معاینات در کاهش استرس و بهبود کیفیت زندگی نقش مهمی دارند. پزشک با توجه به شرایط بیماری فرد داروهایی را تجویز می‌نماید که مصرف مرتب آن‌ها بسیار بااهمیت است.

سبک زندگی بیماران مبتلا به لوپوس

استفاده از کرم‌های ضد آفتاب

به دلیل تأثیر مخرب اشعه‌ی UV خورشید بر تشدید علائم پوستی، پزشکان توصیه می‌کنند در هنگام خروج از منزل با پوشیدن لباس‌های بلند و استفاده از کرم‌های ضد آفتاب مانع از تماس نور خورشید با پوست شوید.

انجام ورزش‌های روزانه

فعالیت بدنی منظم سبب افزایش تراکم استخوان‌ها، بهبود فعالیت قلب و عروق و افزایش سلامت عمومی بدن می‌شود و در بهبود کیفیت زندگی نقش موثری دارد.

سیگار نکشید

دود سیگار علائم قلبی و عروقی را در بیماران مبتلا به لوپوس تشدید می‌کند. همچنین مواد موجود در دود سیگار باعث تشدید التهاب در ریه‌ها می‌شود.

جمع‌بندی

بیماری لوپوس قابل درمان نیست اما می‌توان آن را کنترل کرد.  بسیاری از افراد مبتلا به لوپوس مانند افراد سالم زندگی طبیعی دارند و ممکن است برای سال‌های زیاد علائم خاصی نداشته باشند. مهم‌ترین نکته در درمان بیماری لوپوس، تشخیص به‌موقع و مصرف منظم داروهای تجویز شده پزشک است.

برای انجام آزمایشات خون تشخیصی می‌توانید بدون مراجعه به آزمایشگاه در منزل خود آزمایشات را انجام دهید. اگر شما هم مبتلا به این بیماری هستید یا در مورد این بیماری ابهاماتی دارید می‌توانید در قسمت دیدگاه‌ها نظر و سوالات خود را بنویسید.

منبع
lupusmayoclinic

مقالاتی که شاید برایتان جالب باشد

پرسش و پاسخ با پزشک هومکا

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

۶ دیدگاه

    1. تغذیه صحیح نقش مهمی در پیشگیری از التهاب و بهبود علائم بیماری لوپوس داره مکمل روغن ماهی ممکنه برای این افراد مفید باشه. ماهی یک منبع غنی اسیدهای چرب امگا ۳ هست و باید در رژیم غذایی این افراد وجود داشته باشه. گردو و کدو تنبل هم حاوی امگا ۳ هستن.
      همچنین رژیم غذایی باید شامل انرژی کافی، غذاهای متنوع و تازه و عاری از غذاهای فرآوری شده و فست فود ها باشه.
      میوه و سبزیجات (به استثنای سیب زمینی و پیاز)، به خصوص میوه و سبزیجاتی که آنتی اکسیدان‌های بیش تری دارند مثل سبزیجات رنگی، توت‌ها، گوجه‌فرنگی، پرتقال و میوه های زرد توصیه می‌شه.
      همچنین رژیم غذایی باید غنی از غذاهای پروتئینی مثل مرغ، ماهی، حبوبات و محدود از نظر گوشت قرمز باشه. مصرف غلات کامل (سبوس دار) و کاهش مصرف نون و برنج سفید، پاستا و شیرینی جات توصیه می‌شه.
      داشتن یک رژیم غذایی فاقد چربی یا با چربی بسیار اندک برای افراد مبتلا به لوپوس مناسب نیست. در این افراد نوع چربی دریافتی اهمیت داره و باید از منابع اسیدهای چرب امگا ۳، روغن زیتون، کانولا و مغزها باشه و مصرف چربی های حیوانی مثل کره و خامه باید محدود شه. استفاده از ادویه‌جاتی مثل زنجبیل، رزماری، کاری و زردچوبه در غذا مفیده.
      در کل وزن بدن باید در محدوده نرمال حفظ شه. به دلیل عوارض جانبی ناشی از مصرف دارو‌ها، این افراد باید از مصرف زیاد نمک پرهیز کنن و غذاهای سرشار از پتاسیم و کلسیم و مکمل ویتامین دی مصرف کنن.

      1. التهابی که توسط بیماری لوپوس ایجاد می‌شه می‌تونه باعث نارسایی کلیه و آسیب دیدن کلیه ها، اختلالات حافظه، کم خونی، خونریزی و یا التهاب رگ ها، بیماری های ریوی و بیماری های قلبی بشه. همچنین ابتلا به بیماری لوپوس خطر عفونت، سرطان و مشکلات بارداری رو افزایش می‌ده. بنابراین در صورتی که بیماری کنترل و درمان نشه و پیشرفت کنه به دلیل بروز عوارضی که گفتیم احتمال مرگ وجود داره. اما اگه بیماری کنترل و درمان شه احتمال مرگ خیلی کمه.

        1. سلام علی عزیز
          هر فردی ممکنه به‌طور همزمان درگیر چند نوع بیماری بشه.
          یکی از علت‌های آسیب کبدی بیماری‌های خودایمنی هستن که لوپوس هم یکی از اون‌هاست. پس بیمار مبتلا به لوپوس هم ممکنه دچار آسیب کبدی بشه.
          علت هر مشکل و بیماری باید جداگونه بررسی بشه.

        دکمه بازگشت به بالا