آزمایش هموگلوبین یا Hgb
خانه
مقالات
آزمایش هموگلوبین یا Hgb

آزمایش هموگلوبین یا Hgb

آخرین تاریخ به روز رسانی: 1401/03/01
مدت زمان تقریبی مطالعه: دقیقه
آنچه که از آزمایش هموگلوبین به شما گفته نشده است!
آزمایش هموگلوبین، سطح هموگلوبین خون را اندازه‌گیری می‌کند. اختلالاتی مانند زردی پوست، سرگیجه‌های مداوم و خستگی مفرط در طول روز می‌تواند نشانه‌ایی از اختلال در عملکرد هموگلوبین‌ها باشد. آزمایش Hemoglobin با یک خون‌گیری ساده انجام می‌شود و اطلاعات مهمی در اختیار پزشک قرار خواهد داد. در این مقاله به بررسی آزمایش Hgb،‌ مقدار نرمال،‌ تفسیر و شرایط انجام آن پرداخته شده است. با هومکا همراه شوید تا بیشتر در مورد این آزمایش بدانید.

همانطور که می‌دانید، بروز خستگی و سرگیجه مدوام، رنگ پریدگی و ورم مفاصل، می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، اما یکی از اصلی‌ترین عوامل آن می‌تواند از اختلال در سطح هموگلوبین خون باشد. آزمایش هموگلوبین با توجه به اینکه از نامش پیداست، می‌تواند اختلالات هموگلوبین را شناسایی کند. همچنین انواع کم خونی، تالاسمی و بیماری پلی سیستمی به راحتی از طریق این آزمایش تشخیص داده می‌شود. اگر قصد دارید تا در ارتباط با آزمایش هموگلوبین بیشتر بدانید، ادامه مطالب را از دست ندهید.

 

Hgb در آزمایش خون چیست؟

منظور از هموگلوبین یا Hgb در آزمایش خون، پروتئینی است که توسط مغز استخوان تولید و در گلبول‌های قرمز خون ذخیره می‌شود. آزمایش هموگلوبین که علامت اختصاری آن در برگه آزمایش Hgb یا Hb است، میزان هموگلوبین موجود در گلبول‌های قرمز خون را اندازه‌گیری می‌کند. نامتعادل بودن Hgb در آزمایش خون با عوارضی نظیر سرگیجه و تنگی نفس همراه است.

آزمایش Hemoglobin که به تست Hgb یا Hb هم مشهور است بخشی از آزمایش CBC (‌شمارش سلول‌های خونی) به‌شمار می‌رود. Hgb وسیله انتقال اکسیژن و دی اکسیدکربن است. ظرفیت حمل اکسیژن خون با غلظت Hgb مشخص می‌شود. 

مقادیر غیر طبیعی Hgb در آزمایش خون نشان‌دهنده همان حالات پاتولوژیک هستند که شمارش RBC و HCT غیر طبیعی به آن اشاره دارند. سطوح پایین Hgb نشان دهنده آنمی (کاهش تعداد RBCها) هستند.

hgb در آزمایش خون

 

وظیفه هموگلوبین در بدن چیست؟

  • هموگلوبین به گلبول‌های قرمز خون کمک می‌کند تا اکسیژن را از ریه‌ها و از طریق سرخرگ‌ها به سرتاسر بدن منتقل کنند.
  • دی اکسید کربن از طریق سیاهرگ از تمام نقاط بدن به ریه‌ها‌ برگشت داده می‌شود.
  • عامل قرمز بودن رنگ خون است.

hgb در آزمایش خون

 

آزمایش Hgb یا هموگلوبین چه زمانی تجویز می‌شود؟ 

 آزمایش Hgb یا Hb زمانی تجویز می‌شود که فرد با علائم زیر  مواجه شود: 

  • ضعف و خستگی
  • نداشتن انرژی
  • از حال رفتن و غش 
  • رنگ پریدگی 
  • تنگی نفس

همچنین سایت معتبر کتابخانه‌ی ملی پزشکی آمریکا (MedLinePlus) در رابطه با اینکه چه زمانی آزمایش هموگلوبین را انجام دهیم می‌گوید:

در صورتی که فردی علائم بالینی طولانی مدتی به شرح زیر داشته باشد،با مشورت پزشک، می‌تواند آزمایشی که تست هموگلوبین جزوی از آن است را انجام دهد:

  •  علائم کم خونی شامل ضعف، سرگیجه، رنگ‌پریدگی پوست و سردی دست و پا
  •  سابقه خانوادگی تالاسمی، کم خونی یا سایر اختلالات خونی ارثی
  •  رژیم غذایی فاقد آهن و مواد معدنی
  •  یک عفونت طولانی مدت
  •  از دست دادن بیش از حد خون در اثر جراحت یا جراحی 

شما می‌توانید برای اطمینان از سلامت بدن خود این آزمایش را در آزمایشگاه‌ها  و یا به کمک خدمات آزمایش در محل هومکا انجام دهید.

دکمه ثبت درخواست رایگان

 

شرایط انجام آزمایش هموگلوبین

این آزمایش نیازی به ناشتایی و محدودیت رژیم غذایی خاصی ندارد. اما در صورتی که پزشک آزمایشات دیگری برای شما نوشته باشد که به ناشتایی نیاز داشته باشد، می‌توانید همه آزمایشات را یکجا و ناشتا انجام دهید. برای انجام آزمایش Hgb به نمونه خون نیاز است. 

hgb در آزمایش خون

 

تفسیر آزمایش Hgb یا هموگلوبین

در آزمایش Hemoglobin معمولا مقدار هموگلوبین کمتر از ۱۳ گرم/دسی لیتر در مردان، غیرنرمال تلقی می‌شود. مقدار هموگلوبین کمتر از ۱۲ گرم / دسی لیتر نیز برای خانم‌های غیر باردار کم است. 
البته این مقادیر با توجه به شرایط و بیماری‌های خاص افراد می‌تواند تغییر کند. توجه داشته باشید که مقدار نرمال Hemoglobin در آزمایشگاه‌های مختلف می‌تواند اندکی متفاوت باشد. لذا بهتر است به محدوده‌های پیش فرض آزمایشگاه توجه کنید. در تفسیر آزمایش Hemoglobin حتما باید به فاکتورهای سن، جنس و نژاد نیز توجه کرد. به طور کلی می‌‎توان گفت که هموگلوبین منعکس‌کننده نتیجه‎ تعداد گلبول‌های قرمز خون(RBC) و هماتوکریت است.

تفسیر آزمایش

 

مقدار نرمال Hgb در آزمایش خون

با توجه به اینکه مقدار طبیعی هموگلوبین با جنسیت و سن ارتباط دارد، لذا مقدار این فاکتور در خون باید به صورت مجزا و بر اساس معیارهای اختصاصی سنجیده شود. در ادامه مقدار نرمال Hgb در آزمایش خون بر اساس سن و جنسیت به تفکیک مشخص شده است.
•    نوزادان:  ۱۱-۱۸ گرم در دسی لیتر
•    کودکان کم سن و سال: ۱۱.۵- ۱۶.۵ گرم در دسی لیتر
•    آقایان بالغ: ۱۳- ۱۶.۵ گرم در دسی لیتر
•    خانم‌های بالغ: ۱۲-۱۶ گرم در دسی لیتر
•    خانم‌های باردار: ۱۱-۱۶ گرم در دسی لیتر
•    مقادیر بحرانی  هموگلوبین زیر ۵ و بالای ۲۰ مقادیر خطرزا هستند.

بالا و پایین بودن هموگلوبین در آزمایش خون

 

علائم پایین بودن Hgb در خون چیست؟

پایین بودن هموگلوبین در خون یا آنمی به این معناست که بدن شما از تعداد لازم گلبول‌های قرمز یا RBC در خون برخوردار نیست. همراه با آنمی در جواب آزمایش ممکن است تعداد سلول‌های قرمز خونی و همچنین هماتوکریت نیز کمتر از بازه نرمال باشند. هموگلوبین به طور طبیعی در سلول‌های قرمز خونی یافت می شود بنابراین هر دو فاکتور به وجود هم وابسته هستند. علاوه بر این، پایین بودن هموگلوبین تاثیر مستقیم بر روی هماتوکریت گذاشته و ممکن است جواب این آزمایش را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

آنمی یا کم خونی ناشی از کاهش هموگلوبین دلایل متعددی دارد و همین موضوع باعث می‌شود که علائمی که در افرد مبتلا بروز می‌کند بسیار متغیر باشد. شایع‌ترین این علائم به شرح زیر است:

  • خستگی و بی‌رمقی
  • پوست رنگ‌پریده
  • تنگی نفس
  • ضربان قلب سریع و غیرنرمال
  • درد در قفسه سینه
  • احساس سرمای همیشگی و پاها و دست های ورم کرده
  • سردرد
  • دشواربودن انجام فعالیت‌های فیزیکی

کاهش هموگلوبین در خون منجر به اختلال در اکسیژن‌رسانی بافت‌ها و ارگان‌های داخلی بدن می‌شود و این موضوع سبب بروز تاثیرات منفی بر عملکرد مغز و عضلات می‌شود. این نقص در بلند مدت اثرات مخرب خود را به صورت کاهش قدرت حافظه، افت یادگیری و ناتوانی در تمرکز نشان می‌دهد.

پایین بودن HGB در آزمایش خون

 

چه عواملی منجر به پایین‌آمدن مقدار Hgb در آزمایش خون می‌شوند؟

در کاهش هموگلوبین خون عوامل متعددی می‌توانند نقش داشته باشند و تولید این ماده را در مغز استخوان تحت تاثیر قرار دهند. شایع‌ترین عوامل به شرح زیر هستند:

فقدان آهن در برنامه غذایی

یکی از عناصر مهم برای تولید هموگلوبین در بدن آهن است. اگر در برنامه غذایی به مقدار کافی آهن وجود نداشته باشد مغز استخوان قادر نخواهد بود که مقدار کافی هموگلوبین را در اختیار بدن قرار دهد.

کمبود فولات یا ویتامین B12

این ویتامین‌ برا ی ساخته‌شدن گلبول‌های قرمز در مغز استخوان بسیار حیاتی است. بنابراین فقدان آن باعث کاهش تعداد گلبول‌های قرمز و متعاقبا کاهش هموگلوبین در خون می‌شود.

خونریزی شدید

از دست‌ دادن خون زیاد در تصادفات یا جراحات یکی دیگر از علل کاهش سطح هموگلوبین و سلول‌های قرمز در بدن است.

خونریزی داخلی

این موضوع بیشتر در زخم معده، سرطان روده و دستگاه گوارش و یا آسیب‌های داخلی دیده می‌شود.

آنمی سلول‌های داسی شکل

این بیماری یک نقص ژنتیکی است که در آن گلبول‌های قرمز حالت داسی شکل دارند و قادر نیستند به مقدار کافی هموگلوبین را با خود حمل کنند.

هیپوتیروئیدیسم یا کم کاری تیروئید

به دلیل کم‌کاری غده تیروئید هورمون‌های این غده که به عنوان محرک تولید گلبول‌های قرمز عمل می‌کنند دچار افت محسوس در گردش خون می‌شوند.

اسپلنومگالی یا بزرگ شدن طحال

این حالت زمانی رخ می‌دهد که طحال به دلیل یک عفونت باکتریایی و یا سرطان به شکل غیر نرمالی بزرگ شود.

اختلالات مغز استخوان

بیماری‌هایی مثل لوسمی (سرطان خون) سبب کاهش عملکرد مغز استخوان شده و به همین دلیل تولید هموگلوبین کاهش پیدا می‌کند.

بیماری‌های مزمن کلیوی

در این گونه بیماری‌ها کلیه قادر نیست به صورت بهینه وظایف خود را انجام دهد و همین علت باعث کاهش هورمون اریتروپویتین می‌شود. اریتروپویتین یکی از هورمون‌های محرک تولید سلول‌های قرمز و هموگلوبین در بدن است.

از سایر علل کمتر شایع کاهش هموگلوبین در خون می‌توان به موراد زیر اشاره نمود:

  • اهدای زیاد خون
  • خونریزی شدید در عادات ماهیانه
  • مصرف مشربات الکلی
  • بیماری‌های مزمن نظیر بیماری‌های خود ایمن و یا سرطان

در صورت مواجه با کاهش سطح هموگلوبین در خون باید به پزشک مراجعه کنید.

hgb در آزمایش خون

 

چگونه می‌توان مقدار هموگلوبین یا Hgb خون را افزایش داد؟

هموگلوبین یکی از پروتئین‌های موجود در سلول‌های قرمز است که وظیفه حمل اکسیژن رابر عهده دارد. علاوه بر این، هموگلوبین با دریافت دی اکسیدکربن از بافت‌ها و انتقال آن به ریه به دفع این ماده زائد نیز کمک می‌کند. اگر مقادیر هموگلوبین در خون برای مردان کمتر از ۱۳.۵ گرم در دسی لیتر و برای زنان کمتر از ۱۲ گرم در دسی‌لیتر باشد به این معناست که بدن شما به هموگلوبین بیشتری نیاز دارد. راه‌های زیر می‌تواند به افزایش هموگلوبین بدن و کاهش کم خونی کمک کند:

مصرف غذاهای غنی از آهن

آهن نقش مهمی در تولید هموگلوبین در بدن دارد. آهن در ایجاد شکل سه بعدی و ساختار نهایی هموگلوبین بسیار حائز اهمیت است. بنابراین اولین گام برای افزایش هموگلوبین بدن تامین مقادیر کافی آهن از طریق برنامه غذایی است. غذاهای زیر غنی از آهن هستند:

  • جگر گوسفد و گوساله
  • غذاهای دریایی و انواع ماهی‌ها
  • گوشت گوساله
  • کلم بروکلی
  • کاهو
  • اسفناج
  • عدس و لوبیا
  • غلات و نان سبوس دار

خوردن غذاهای غنی از اسید فولیک

فولات یکی از ویتامین‌های گروه B است که در تولید پروتئین هم (Heme) در بدن نقش دارد. هم جزئی از گلبول قرمز است که هموگلوبین در آن قرار دارد. بدون وجود فولات، سلول‌های قرمز امکان بالغ شدن و انجام وظیفه را ندارند. این حالت منجر به آنمی کمبود فولات می‌شود که یکی از نشانه‌های آن کاهش سطح هموگلوبین خون است. بنابراین مصرف غذاهای غنی از فولات می‌تواند نقش مهمی در افزایش هموگلوبین خون داشته باشد. غذاهای زیر غنی از فولات هستند:

  • گوشت گوساله
  • اسفناج
  • آوکادو
  • کاهو
  • برنج
  • لوبیا قرمز و لوبیا چیتی
  • بادام زمینی

استفاده از مکمل‌های آهن

مکمل‌های آهن قادرند با تامین مقادیر مناسب از آهن کمک شایانی در افزایش هموگلوبن بدن داشته باشند. البته باید توجه داشت که مصرف خودسرانه و نادرست مکمل‌های آهن می‌تواند منجر به بیماری هموکروماتوز شود. بیماری هموکروماتوز باعث آسیب زدن به کبد و کاهش کارایی آن می‌شود. از دیگر عوارض مصرف زیاد آهن حالت تهوع، یبوست و استفراغ است.

برای استفاده از این مکمل‌ها با پزشک مشورت نمائید تا دوز مناسب را برای شما تجویز نماید. دوز مصرفی در هر وعده نباید بیش از ۲۵ میلی گرم باشد. انجمن مکمل‌های دارویی ایالات متحده دوز مناسب روزانه برای مردان را ۸ میلی‌گرم و برای زنان ۱۸ میلی‌گرم تعیین کرده است. زنان باردار می توانند تا ۲۷ میلی‌گرم در روز آهن جذب کنند. پس از یک ماه استفاده از مکمل‌های آهن، تاثیرات آن بر روی بدن به تدریج قابل مشاهده است. افزایش حجم تنفسی، افزایش قوای جسمانی و افزایش توانایی‌های ذهنی از جمله مزایای جذب مناسب آهن است.

Hgb بالا

 

علائم بالا بودن Hgb در آزمایش خون چیست؟

به سطوح بالای هموگلوبین در خون پلی‌سایتمی نیز گفته می‌شود. این بدان معناست که در خون شما بیش از حد نرمال سلول‌های خونی وجود دارد. در صورتی که فردی مبتلا به پلی‌سایتمی باشد در آزمایش خون وی علاوه بر سلول های قرمز، مقدار هماتوکریت نیز بالاست. علائم شایع بالا بودن هموگلوبین به شرح زیر است:

  • خارش پوستی
  • سردرد
  • گیجی و عدم تمرکز
  • خونریزی مکرر و کبود شدن آسان دست و پا
  • تعریق بیش از حد
  • ورم دردناک مفاصل
  • کاهش غیرطبیعی وزن
  • زردی سفیده چشم و پوست (یرقان)
  • خستگی و رخوت
  • قرمز و یا ار غوانی شدن پوست

ریسک بروز هموگلوبین بالا در افراد زیر بیشتر است: 

  • کسانی که یکی از افراد خانواده آنها به این عارضه مبتلا است
  • افرادی که برای طولانی مدت در ارتفاعات بالا زندگی می‌کنن
  • کسانی که به دلایل مختلف در فواصل زمانی کوتاه خون دریافت می‌کنن
  • افرادی که سیگار می‌کشند

hgb در آزمایش خون

 

چه عواملی سبب افزایش مقدار Hgb در آزمایش خون می‌شوند؟

بالا بودن مقدار هموگلوبین بیشتر به سبک زندگی و عادات روزانه افراد وابسته است. این عوامل باعث می‌شوند که بدن برای وفق‌دادن خود با شرایط محیطی مقدار بیشتری هموگلوبین تولید کند. شایع‌ترین علل افزایش هموگلوبین به دلایل زیر است:

زندگی کردن در مناطقی که ارتفاع بالایی نسبت به سطح دریا دارند. در این مناطق به دلیل کم‌بودن میزان اکسیژن در هوا، بدن مجبور است که برای تامین اکسیژن‌رسانی مقدار تولیدی هموگلوبین خود را افزایش دهد.

مصرف دخانیات: مصرف سیگار و فراورده‌های حاصل از تنباکو سبب کاهش مقدار اکسیژن‌رسانی به بدن می‌شود. دود سیگار با تخریب کردن سلول‌های ریوی نیاز بدن به هموگلوبین را افزایش می‌دهد.

بیماری‌های مزمن انسدادی ریه: بیماری‌هایی هستند که در آن به دلیل التهاب مجاری تنفسی بسته می‌شوند و امکان تبادل هوا در سلول‌های آلوئول ریوی به کمترین مقدار خود می‌رسد.

بیماری‌های قلبی و یا ریوی: این بیماری‌ها با تاثیر بر تنفس، کاهش عملکرد ریه‌ها در انتقال اکسیژن به جریان خون و یا تحت‌ تاثیر قرار دادن توانایی قلب در پمپاژ خون سبب افزایش نیاز بدن به هموگلوبین می‌شوند.

جهت ثبت درخواست آزمایش Hgb بر روی دکمه تماس زیر کلیک کنید.

تماس برای ثبت درخواست رایگان

 

تست های مرتبط با آزمایش هموگلوبین

در کنار آزمایش Hemoglobin لازم است پارامترهای دیگری نیز سنجیده شوند. از جمله این پارامترها می‌توان به RBC در آزمایش خون، هماتوکریت و شمارش رتیکولوسیت  اشاره کرد. 

hgb در آزمایش خون

 

آزمایش هموگلوبین به تشخیص چه بیماری‌هایی کمک می‌کند؟

با استفاده از نتایج آزمایش Hemoglobin بیماری‌های زیر تشخیص، پایش و درمان خواهند شد:‌

  • بررسی و سنجش شدت آنمی (کم خونی) و پلی سیتمی (پرخونی) و سایر بیماری‌های خونی
  • ارزیابی بیماری تالاسمی نوع a و b، هموگلوبین H و سایر اختلالات هموگلوبین
  • مشخص کردن اعداد لازم برای محاسبه  MCH در آزمایش خون و MCHC در آزمایش خون  یا همان ایندکس‌های آزمایش CBC
  • ارزیابی مکرر از دست رفتن خون و شدت همولیز( تجزیه گلبول‌های قرمز)

 

آزمایش هموگلوبین A1C یا HbA1C چیست؟

در این آزمایش میانگین سطح قندخون شما در طی سه‌ماهه گذشته اندازه‌گیری می‌شود. آزمایش A1C یکی از رایج‌ترین تست‌ها برای تشخیص شرایط پیش‌دیابتی و یا دیابت است. مقادیر بالا در آزمایش HbA1C نشان‌دهنده ابتلا به دیابت است. در واقع این آزمایش مقدار گلوکز متصل به پروتئین هموگلوبین را نشان می‌دهد. افرادی که دیابتی هستند سطح گلوکز چسبیده به هموگلوبین بالاتری دارند.

تفاوت این آزمایش با آزمایش قند خون FBS در این است که در آزمایش قندخون ساده میزان گلوکز خون به صورت لحظه‌ای سنجیده می‌شود و امکان ارائه جواب کاذب وجود دارد. به همین دلیل افرادی که در آزمایش FBS مبتلا به دیابت یا پیش‌دیابت تشخیص داده شده‌اند برای اطمینان بیشتر و تایید نهایی بایستی آزمایش A1C را نیز انجام دهند.

hgb در آزمایش خون

 

انجام آزمایش Hgb در منزل و تفسیر آن به صورت آنلاین

اگر قصد انجام آزمایش Hgb یا سایر خدمات آزمایشگاهی را دارید، نیازی نیست تا حتما به آزمایشگاه بروید. مجموعه هومکا با همکاری مجهزترین آزمایشگاه‌ها در استان تهران، کرج، شیراز، اصفهان، اهواز، رشت، تبریز و مشهد، همواره بهترین خدمات آزمایش در منزل را به شما ارائه می‌دهد. البته بهتر است بدانید که تمامی خدمات آزمایش در منزل هومکا زیر نظر بیمه پایه و تکمیلی است.

برای انجام خدمات آزمایش در منزل یا تفسیر آزمایش، می‌توانید با شماره ۰۲۱۶۷۳۷۱ تماس بگیرید یا با کلیک بر روی بنر زیر، درخواست آزمایش خود را ثبت کنید. در اینصورت، همکاران ما با شما تماس خواهند گرفت و هماهنگی‌های لازم جهت انجام آزمایش صورت می‌گیرد. بهتر است بدانید که جواب آزمایش شما نیز با بررسی بهترین متخصصان، در کوتاه‌ترین زمان  به دستتان خواهد رسید.

دکمه ثبت درخواست رایگان

 

دسترسی سریع

سوالات متداول

Hgb در آزمایش خون چیست؟
هموگلوبین یا Hgb در آزمایش خون، پروتئینی است که توسط مغز استخوان تولید و در گلبول‌های قرمز خون ذخیره می‌شود. آزمایش Hgb میزان هموگلوبین موجود در گلبول‌های قرمز خون را اندازه‌گیری می‌کند. نامتعادل بودن Hgb با عوارضی نظیر سرگیجه و تنگی نفس همراه است.
برای آزمایش هموگلوبین باید ناشتا باشم؟
خیر این آزمایش نیاز به ناشتایی ندارد.
آیا آزمایش هموگلوبین همان Hb است؟
بله. آزمایش هموگلوبین به نام‌های Hb و Hgb نیز شناخته می‌شود.
آیا هموگلوبین ۹.۵ کم است؟
تعداد هموگلوبین کم عموماً کمتر از ۱۳.۵ گرم هموگلوبین در دسی لیتر (۱۳۵ گرم در لیتر) خون برای مردان و کمتر از ۱۲ گرم در دسی لیتر (۱۲۰ گرم در لیتر) برای خانم‌ها تعریف می‌شود.
آیا می‌توان از خدمات هومکا در روزهای تعطیل بهره برد؟
بله. هومکا این امکان را برای شما فراهم کرده است.
خدمات هومکا چه شهرهایی را پوشش می دهد؟
کلیه ساکنین استان تهران،‌ کرج وحومه و مشهد می‌توانند از خدمات این مجموعه بهره ببرند.

پرسش و پاسخ

Loading...
Loading...